Dokładna liczba chorych psychicznie więźniów pozostaje nieznana. Tajemnicza atmosfera wokół kary śmierci i zdrowia więźniów w połączeniu z brakiem kontroli ze strony niezależnych ekspertów ds. zdrowia doprowadziła do sytuacji, w której ocena stanu psychicznego więźniów w celi śmierci dokonywana jest w oparciu o drugorzędne świadectwa i niepełną dokumentację.

„Polityka rządu nie pozwala na kontakt z tymi więźniami a prośba Amnesty International o dostęp do nich została odrzucona” – informuje w komunikacie AI.

Raport Amnesty International podkreśla również, że warunki w więzieniach powinny zostać polepszone tak, aby skazani w oczekiwaniu na wykonanie wyroku nie nabyli poważnych chorób psychicznych.

Japonia podpisała się pod międzynarodowymi standardami, które wymagają, aby osoby chore psychicznie były chronione przed karą śmierci. Kraj narusza jednak te przepisy przez dopuszczanie do egzekucji więźniów psychicznie chorych – uważa Amnesty International.

Na dzień 3 września 2009 roku, 102 osoby oczekują w japońskich celach śmierci. W przypadkach więźniów, dla których postępowanie prawne zostało zakończone informacja o rychłym wykonaniu wyroku może nadejść w każdej chwili. Każdy dzień może być ich ostatnim – ostrzega AI.

Wizyta urzędnika więziennego z nakazem śmierci oznacza egzekucję w ciągu kilku godzin. Niektórzy żyją w takim stanie przez lata, inni przez całe dekady.

„Zezwolenie, aby więzień żył przez długi czas w codziennym zagrożeniu bliskiej śmierci jest okrutne, nieludzkie i degradujące”, powiedział James Welsh, Koordynator Amnestii International ds. Zdrowia i główny autor raportu. „Analizy Amnesty International w różnych miejscach na świecie pokazują, że więźniowie cierpiący na problemy psychiczne są szczególnie zagrożeni karą śmierci. Zaburzenia psychiczne mogą nasilać zdolność do przestępstw, uszkadzać zdolność oskarżonego do uczestnictwa w efektywnym procesie obrony i często odgrywają zasadniczą rolę w decyzji więźniów o zakończeniu apelacji. W Japonii, skazani więźniowie oczekujący na wyrok są również zagrożeni rozwojem poważnych chorób psychicznych.”

Według raportu Japonia łamie przepisy Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Społecznych poprzez sposób traktowania więźniów w celach śmierci. Odbywanie kary w izolacji, ograniczony kontakt z innymi ludźmi oraz ciężkie warunki w więzieniach czynią ich szczególnie podatnymi na choroby psychiczne.

Amnesty International jest zaniepokojona również tym, że więźniowie nie mogą ze sobą rozmawiać — ta restrykcja egzekwowana jest przez ich ścisłą izolację. Kontakt z członkami rodziny, prawnikami i innymi osobami może być ograniczany jednorazowo do pięciu minut.

Poza wizytami w toalecie, więźniom nie pozwala się poruszać w celi, przez cały czas muszą przebywać w pozycji siedzącej. Ci w celach śmierci mają dodatkowo zmniejszony dostęp do świeżego powietrza i światła oraz częściej są poddawani dodatkowym karom wynikającym z niestosowania się do narzuconych im surowych zasad.

„Te nieludzkie warunki życia zwiększają lęki i cierpienia więźniów, w wielu przypadkach doprowadzają do granic wytrzymałości i doprowadzają więźniów do chorób psychicznych.”, twierdzi James Welsh.

Raport AI wzywa rząd Japonii do ustanowienia moratorium na egzekucje z perspektywą zniesienia kary śmierci oraz nakłania do powtórnej analizy wszystkich spraw, w których choroba psychiczna może być znaczącym czynnikiem. Raport wzywa również do zagwarantowania, aby więźniowie chorzy psychicznie nie zostali straceni a warunki w więzieniach zostały poprawione tak, aby nie zagrażały zdrowiu psychicznemu i nie prowadziły do wykształcania poważnych chorób psychicznych.